Tek kişinin yaptığı dokuz küçük oyun. Bir teorem, bir gölge, bir mit; hepsi tek dokunuşa indirilmiş. Hesap yok, reklam yok, satın alma yok.
Yere bir çubuk dik. Güneş gökte ilerlesin, gölge dönsün. Taşın saatinde gölgenin ucu taşa değsin.
Gölgeler gerçek güneş geometrisiyle hesaplanıyor: İzmir'de bir Nisan öğleni ile Tromsø'da bir Aralık sabahı aynı çubuğa bambaşka gölgeler düşürür. Öğlen gölgesi kısa ve yavaş, akşam gölgesi uzun ve hızlı. Bunu bir kez fark edince geri dönüşü yok.
Elinde 4 ve 7 dakikalık iki kum saati var. Tam 9 dakikada zili çal.
Ekranda saat yok. Zaman, kum boşaldığı anlarda okunur; doğru anda çevirirsen doğru dakikayı yakalarsın. Eski bir zekâ sorusunun elle tutulur hali: bekle, izle, çevir, çal. Sonra üç kum saati, kısıtlı çevirme hakkı, uzayan hedefler.
Her köprüden tam bir kez geç. Geçilemiyorsa bunu söyle; bazen doğru cevap "olmaz"dır.
1736'da Euler, Königsberg'in yedi köprüsünü tek yürüyüşte geçmenin mümkün olmadığını gösterdi ve çizge kuramını kurdu. İlk şehir o şehir. Sonra doksan dokuz uydurma nehir kenti; dörtte birinde yol yok ve bunu kanıtlamak, yol bulmaktan daha tatmin edici.
On iki paranın biri sahte. Üç tartımda bul; ağır mı hafif mi, onu da söyle.
Terazinin üç cevabı var: sol, sağ, denge. Freeman Dyson 1946'da bundan bir kural çıkardı: k tartım en fazla (3k − 3) / 2 paraya yeter. Buradaki terazi şansa izin vermiyor. Tahminle geçemezsin; her bölümde tartım hakkı ancak yetecek kadar, ve yalnız iyi bölünmüş bir tartım işe yarar.
Yıkılış'a otuz yıl var. Durduramazsın; yalnız ne kurtaracağını seçersin.
İki halk, aynı sınır. Samanyolu tek dünyayla başlar ama tuttuğu her dünya yıl yıl daha çok verir. Aion iki dünya ve büyük bir filoyla gelir, sağar, tüketir, terk eder. Bir gemi gezegeni mühürlersen Yıkılış'tan kurtulur; ama mühürlü dünya artık üretmez ve her mühür bir öncekinden pahalıdır.
Şef ne istediğini söylemez. Çizgiyi koyarsın, gösterirsin, puanına bakarsın.
Yüz brief boyunca aradığın şey hep bir oran: altın oran, A4 kâğıdı, üçte bir kuralı, film perdesi. Puan yalnızca "ısındın mı, soğudun mu" der. Kuralı bulunca adını öğrenirsin, ve bir daha unutmazsın.
Boşlukları çevrele, bir noktaya büz. Büzülmeyen boşluk bir deliktir.
Tahtanın kenarları birbirine bağlı: sağdan çıkan soldan girer. Küreyi simitten ayıran şey tam da bu; delikten geçen ilmek asla toplanmaz. Poincaré'nin sanısı yüz yıl açık kaldı. Sen üç dakikada hissedersin.
Bir kase yoğurt. Birkaç küf. Bir de sen.
Kültür sözcüğü Latince "yetiştirmek"ten gelir; yoğurt da bir kültürdür. Yüz elli sahnede bir kaseyi ayakta tutarsın. Sessizdir, kısadır, biraz da komiktir.
Kâğıdı sürükle, aynı renk noktaları buluştur. Kıvrılır, üst üste biner, ama katlanmaz.
Temmuz 2026'da 1939'dan beri açık olan Jacobian sanısı üç değişkende çürütüldü: hiçbir yerde ezilmeyen bir dönüşüm, farklı noktaları aynı yere gönderebiliyor. Kavuşma o fikrin elle tutulur hali. Telefonda daha iyi; tarayıcıda da deneyebilirsin.
Armagedon'da savaşın sonucunu zar değil, ne kadar gönderdiğin ve hangi taktiği seçtiğin belirler. Dört saniyelik sahne yalnızca olanı gösterir. Görseller Higgsfield ile üretildi, kurallar elle yazıldı, denge bir botun 40 sezon oynamasıyla ayarlandı.
Büyük stüdyoların yapmayacağı oyunlar bunlar: bir teoremi parmakla hissettiren, bir gölgenin uzamasını izleten, kaybetmenin de güzel olabildiği. Her biri tek bir fikrin etrafında kuruldu ve o fikir bitince oyun da bitti; şişirilmedi.
Hepsi ücretsiz. Veri toplamıyorum, çünkü ne yapacağımı bilmiyorum ve merak da etmiyorum. Beğenirsen birine gönder; beğenmezsen bana yaz, okurum.
Erdi Souksu
